Metabolizma Nedir ve Hızı Nasıl Artırılır?

Anasayfa » Blog » Metabolizma Nedir ve Hızı Nasıl Artırılır?

Metabolizma, bir organizmanın hücresel düzeyde enerji üretebilmesi, bu enerjiyi kullanabilmesi, enerji elde edebilmek için sindirim gerçekleştirilmesi gibi çok sayıda süreci barındıran biyokimyasal reaksiyonlar bütünüdür. Metabolizma hızı ise tüketilen besinlerin vücut tarafından enerjiye dönüştürülme kapasitesini belirtmek üzere kullanılan bir parametredir. Metabolik olayların yaşanması metabolizma hızını etkileyebilir. Beslenme şekli, egzersiz, genetik faktörler ve hormonsal değişimler metabolizma hızında değişiklik yaratabilir. Yaşam şekli nedeniyle metabolizma hızında yavaşlama olması kişilerde istenmeyen kilo alımına neden olabilir. Metabolizmanın artırılabilmesi için ise bazı adımlar izlenebilir.

Metabolizma Nedir?

Metabolizma, sıralı bir şekilde birçok biyokimyasal reaksiyon içeren bir süreçler bütünüdür. Metabolizma dahilinde; organizmanın hücresel düzeyde enerji üretimi, enerji kullanımı, besinlerin alınması ve sindirilmesi, tüketilen besinlerin kullanılabilir formdaki enerjiye dönüştürülmesi ve ardından çıkan atık ürünlerin atılması adımları gerçekleşir. Tüm bu adımlar yaşamı sürdürebilmek ve organizmaların işlevlerini gerçekleştirebilmesi için gerekli enerjiyi ve yapısal bileşenleri sağlamak amacıyla gerçekleşir.

Metabolizma 2 ana kategoride incelenebilir. Bu kategorilerden ilki anabolizma bir diğer adıyla biyosentez süreçleridir. Anabolizma döneminde hücrelerde basit moleküller kompleks moleküllere dönüştürülür. Bu dönüşümler ile hücrelerin büyümesi, onarımı ve enerji depolaması sağlanır. Protein sentezi, nükleik asit sentezi ve hücresel büyüme gibi süreçler anabolik reaksiyonlara örnek verilebilir. Anabolizmanın tam tersi olan katabolizma süreci de vardır. Katabolizma yıkım süreci olarak da adlandırılır. Bu süreç içerisinde kompleks moleküller basit moleküllere parçalanır ve enerji üretilir. Besinlerin sindirilmesi ve hücreler tarafından kullanılabilir enerji elde edilebilmesi için katabolizma süreci gereklidir. Karbonhidratların glikoz haline dönüştürülmesi, yağların asitlere ve gliserole ayrılması önemli katabolik süreçlerdir.

  Akdeniz Diyeti

Analize ve katabolizma süreci bir denge içerisinde olmalıdır. Organizma işlemlerinin verimli bir şekilde sürdürülebilmesi için her 2 metabolik sürece de ihtiyaç vardır.

Metabolizma Hızı Nasıl Arttırılır?

Kilo kontrolünü sağlama, vücudun daha dinç hissetmesini desteklemede metabolizma hızı büyük bir öneme sahiptir. Metabolizma hızının artması kilo kontrolü sürecini kolaylaştırabilir veya kişilerin fazla kilolarından arınmasını destekleyebilir. Metabolizma hızı genetik faktörler ve yaşam şeklinden etkilenebilir. Uzun süre sağlıksız beslenme, hareketsiz bir yaşam uzun vadede metabolizma hızında düşüş yaratabilir.

Metabolizma üzerinde tamamen kontrol sahibi olmak mümkün değildir. Ancak bazı yaşamsal değişiklikler veya mevcuttaki hormonal dengesizliğin tedavi edilmesi metabolizma hızını olumlu yönde etkileyebilir. Bu noktada aşağıdaki adımlar uygulanabilir.

Düzenli egzersiz özellikle kardiyo egzersizleri ve direnç antrenmanları metabolizma hızını arttırabilir. Egzersiz sırasında ve sonrasında vücut iyileşme süreci için enerji harcayarak daha fazla anabolik ve katabolik süreç gerçekleşmesini tetikleyebilir.

Dengeli beslenme genel vücut sağlığı ve metabolizma hızı için son derece önemlidir. İdeal miktarda protein alımına özen gösterilen ve besin çeşitliliğine yer verilen bir beslenme planı uygulanabilir.

Yeterli miktarda su alımı ile vücuttaki su dengesi korunabilir ve metabolizmanın ideal şekilde çalışması desteklenebilir. Su içmek sindirim sürecini destekler ve enerji harcamasını arttırabilir.

Yeterli uyku almak hormonal dengeyi düzenler ve metabolizma üzerinde olumlu etki yaratabilir.

Hormonal rahatsızlıkların tedavisi sağlanmalıdır. Tiroit hastalıkları, cinsiyet hormonu seviyelerindeki değişimler metabolizma hızında artış veya azalış yaratabilir. Bu tür hastalıkların tedavi edilmesi veya kontrol altına alınması metabolizma hızının da ideal aralıklarda olmasını sağlayabilir.

Metabolizma Yavaş Olursa Ne Olur?

Metabolizmanın yavaş olması hâlinde; vücudun enerji harcaması azalabilir ve kilo kontrolü zorlaşabilir. Çeşitli faktörler sonucu metabolizma hızı düşebilirken beraberinde; kilo alımı, zorlu kilo kaybı, enerji düşüklüğü, hormonlar değişimler ve kas kaybı görülebilir. Bu durumların haricinde düşük metabolizma vücut sıcaklığının düşmesine ve soğuğa karşı toleransın azalmasına neden olabilir.

  Mide Kanseri Nedir?

Düşük metabolizma hızına sahip kişiler daha hızlı yorulabilir ve günlük aktiviteleri sürdürmede zorlanabilir. 

Metabolizma Hızı Nasıl Nelere Bağlıdır?

Metabolizma hızı çok sayıda faktörden etkilenebilir. Genetik faktörler, yaş ve cinsiyet bu noktada baş etkenler arasındadır. Yaşın ilerlemesiyle metabolizma hızı yavaşlayabilir. Sağlıklı bireylerde erkeklerin metabolizma hızı kadınlara göre genellikle daha hızlıdır. Erkeklerde vücuttaki kas oranı daha fazladır ve kaslarda çok sayıda metabolik süreç gerçekleşir. Bu durum metabolizma hızını da etkilemektedir.

Metabolizma hızı hormonsal dengesizliklerden ve çeşitli sağlık sorunlarından da etkilenebilir. Özellikle tiroit hastalıkları metabolizma hızında önemli değişiklikler yaratabilir.

Metabolizmayı Ne Güçlendirir?

Metabolizmayı güçlendirmek için genellikle yaşamsal değişiklikler yapılması veya mevcuttaki yaşam düzeninin geliştirilmesi gerekir. Metabolizma ve egzersiz arasında güçlü bir ilişki vardır. Düzenli egzersiz yapma kas kütlesinin ve enerji harcamasının artmasını sağlayarak metabolizmayı olumlu bir şekilde etkileyebilir.

Metabolizmanın verimli bir şekilde çalışabilmesi için ideal miktarda protein alımı son derece önemlidir. Hücre yenilenmesi ve onarımında proteinin yeri büyüktür. Hücrelerin yapı taşı olan protein bu özelliğinin yanı sıra sindirim sürecinde daha fazla enerji harcamasına neden olarak vücutta termik etki yaratabilir ve metabolizma hızını arttırabilir.

Metabolizmanın güçlenmesi için ideal miktarda su tüketimine özen gösterilmeli ve belirli bir uyku düzenine sahip olunmalıdır. Böylece vücuttaki birçok biyokimyasal süreç etkili bir şekilde çalışmaya devam edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ne Yersek Metabolizma Hızlanır?

Metabolizma tüketilen besinlerden etkilenebilir. Yapılan çalışmalar protein alımının fazla enerji harcamasına neden olduğunu, kas kütlesini korumak veya artırmak için gerekli olduğunu gösterir. Tüketilen protein sindirim sürecinde diğer besinlere göre daha fazla enerji harcanır. Kırmızı biber ve zencefil gibi baharatlar termojenik etki yaratarak metabolizmayı geçici olarak hızlandırabilir. Su ve yeşil çayın da metabolizma hızlandırıcı etkisi bulunur.

  Selenyum Nedir? Ne İşe Yarar?

Metabolizmayı Ne Yavaşlatır?

Metabolizma, hormonal rahatsızlıklar, hareketsiz bir yaşam, dengesiz beslenme ve yetersiz uyku nedeniyle yavaşlayabilir. Metabolizma yavaşlamasında yaş da önemli bir faktördür. Yaşın ilerlemesiyle beraber hücre hareketliliği yavaşladığından metabolizma hızı da yavaşlayabilir.

Spor Yapmak Metabolizmayı Etkiler Mi?

Spor yapmak ve metabolizma arasında güçlü bir ilişki bulunur. Egzersizlerin kas kütlesini artırması, egzersiz sonrasında vücudun iyileşme sürecine girmesi metabolizma hızının ve harcanan enerji miktarının artmasını sağlar.

Mücteba Gündüz

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD

Yazı Sayısı: 343

Profili Gör
Mücteba Gündüz
Mücteba Gündüz

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD

Articles: 343

Bizimle İletişime Geçin!

Sizlere daha fazla bilgi verebilmek için bizimle iletişime geçin.

Teşvikiye Mh. Sezai Selek Sk.

Tayman Ap. No:16 D:7 Şişli,İstanbul,TR